OZNACZENIE TYPU WAGONU

Każdy typ wagonu kolejowego posiada swoje oznaczenie fabryczne. Jest ono wybijane na tabliczce znamionowej (razem z nazwą producenta oraz rokiem produkcji), znajduje się także w dokumentach wagonu. Wagony wyprodukowane w Polsce posiadają oznaczenie fabryczne nadawane według jasnych i czytelnych reguł, nieco bardziej skomplikowane są systemy dla wagonów importowanych. Znajomość podstawowych zasad regulujących system oznaczeń fabrycznych pozwala na lepsze zrozumienie systematyki wagonów używanych na PKP oraz ułatwia wyszukiwanie informacji w literaturze i zasobach Internetu.

wagony produkcji krajowej:

Jednolity system oznaczeń cyfrowo-literowych obowiązuje dla ogółu krajowego taboru szynowego - lokomotyw, zespołów trakcyjnych, szynobusów, wagonów oraz tramwajów, jednak w tym miejscu ograniczymy się do objaśnienia zasad nadawania oznaczeń fabrycznych dla wagonów kolejowych. Oznaczenie typu w przypadku wagonów wyprodukowanych w Polsce nadawane jest zgodnie z normą branżową BN-63/3500-03. Składa się z trzech cyfr, jednej dużej litery (obowiązkowej) oraz jednej małej litery (opcjonalnej). Przykłady oznaczeń fabrycznych wagonów:

406Ra, 152Az, 203K

Pierwsza cyfra mówi o rodzaju wagonu. Dla taboru towarowego oznacza przede wszystkim liczbę osi i może przyjmować następujące wartości:

Pierwsza cyfra oznaczenia fabrycznego spełnia nieco inną funkcję dla wagonów osobowych. W tym przypadku nie określa liczby osi, a przeznaczenie danego typu:

Jak widać, wagony na tor inny niż 1435 mm są zawsze oznaczane cyfrą 8 lub 9 niezależnie od rodzaju i przeznaczenia.

Dwie kolejne cyfry oznaczają kolejny typ w danym rodzaju wagonów.

Bezpośrednio za oznaczeniem cyfrowym znajduje się jedna duża litera. Dla wagonów kolejowych oznacza odpowiednio:

Za dużą literą opcjonalnie może znajdować się jedna mała litera oznaczająca kolejną wersję wagonu. Wersja to odmiana danego typu, nieznacznie różniąca się szczegółami wyposażenia technicznego (np. rodzajem urządzeń ogrzewczych). Zasadniczo przyjmuje się oznaczanie kolejnych wersji kolejnymi literami alfabetu tzn. pierwsza odmiana wprowadzona do produkcji otrzymuje literę a, wersje z zastosowanymi zmianami konstrukcyjnymi oznaczane są literami b, c, d itd. (np. wagony 134Aa - drzwi skrzydłowe-łamane i wózki 4ANc, wagony 134Ab - wersja unowocześniona z drzwiami odskokowo-przesuwnymi i wózkami MD523). Często ciągłość nadawania małych liter nie jest zachowana, przykładem może być wagon bezprzedziałowy standardu Z1A produkcji FPS Poznań, który istnieje w 3 odmianach: 152A - wersja pierwotna z wózkami importowanymi z RFN, 152Aa - wersja z wózkami krajowymi oraz 152Az - wersja przebudowana na wagon z fotelami rozkładanymi do pozycji półleżącej (sliperetka).

wagony importowane:

Wagony wyprodukowane poza granicami Polski nie posiadają znormalizowanego oznaczenia fabrycznego składającego się z liter i cyfr. Z tego powodu, oznaczenie typu umieszczane na tabliczkach znamionowych i w dokumentacji wagonu jest nadawane według kilku różnych systemów, innych dla wagonów towarowych i osobowych.

W przypadku wagonów osobowych najczęściej jako oznaczenie typu podaje się standard w jakim wagon został wyprodukowany (według UIC) wraz z literą informującą o klasie wagonu. Na przykład wagony 2 klasy sprowadzone z NRD (Bautzen) w latach 1984-1985 i wykonane w standardzie UIC-Y są oficjalnie oznaczane jako YB, natomiast wagony produkcji ABB Henschel (standard UIC-Z1) jako oznaczenie typu mają podawane Z1A oraz Z1B (odpowiednio dla 1 i 2 klasy). Nietypowe oznaczenie posiada partia 70 wagonów zakupionych w 1990 roku w Görlitz - fabrycznie były wykonane w standardzie UIC-X lecz wszystkie zostały przebudowane na standard Z2. Pomimo to określenie XB pozostaje do dziś ich oficjalnym oznaczeniem typu, chociaż ma niewiele wspólnego z rzeczywistością.

Niekiedy (w przypadku wagonów osobowych produkowanych w NRD) można się spotkać także z oznaczeniem złożonym z nazwy producenta oraz roku dostarczenia na sieć PKP. Według tego systemu wspomniane wyżej wagony YB są określane jako Bautzen'84, natomiast wagony XB jako Görlitz'90. Oznaczenia nadane według powyższego systemu stosowane są powszechnie dla wagonów sypialnych (WLABd).

Wagony piętrowe przeznaczone do ruchu lokalnego produkowane w Görlitz nie są ujęte w standaryzacji UIC. W ich przypadku jako typ wagonu figuruje zazwyczaj oznaczenie literowe - Bhp (starsza seria) oraz Bdhpumn (nowsza).

Wśród wagonów towarowych często spotykanym systemem tworzenia oznaczeń typu jest podawanie skrótu nazwy zarządu kolejowego z kraju pochodzenia wagonu wraz z dużą literą oznaczenia literowego. W tym przypadku zapis BDŻ/E oznacza węglarkę pochodzącą z Bułgarii, natomiast wagon typu CFR/R to platforma na wózkach wyprodukowana w Rumunii. Taki sposób nadawania oznaczeń jest mało przejrzysty i niejednoznaczny, jednak bardzo często spotykany w katalogach wagonów towarowych PKP Cargo.

Niektóre importowane wagony towarowe posiadają oznaczenie typu nadane przez producenta, zgodne z normami kraju w którym powstały lub wewnętrznymi zasadami  ustalonymi przez dany zakład (np. cysterny typu Jt620). System ten jest stosowany najczęściej wśród wagonów należących do prywatnych przewoźników kolejowych.

| © S. Czajka & J. Mrozowski 2005-2007 - Wszystkie prawa zastrzeżone |
| mapa serwisu | pytania? komentarze? - napisz do nas: poczta@wagony.net |