Standard według UIC: Z1A
Oznaczenie literowe: Admnu
Producent: ABB Henschel AG, Niemcy
Długość całkowita (ze zderzakami): 26,40 m
Masa w stanie służbowym: około 48000 kg
Prędkość maksymalna: 200 km/h
Organizacja wnętrza: przedziałowy, 9 przedziałów po 6 miejsc
Liczba miejsc siedzących: 54
Typ zastosowanych wózków: MD524
Typ hamulca: Knorr (KE-PR-Mg), tarczowy + magnetyczny szynowy
Typ zastosowanego ogrzewania: klimatyzacja
Nowoczesne wagony 1 klasy standardu Z1A zostały wyprodukowane w niemieckich zakładach
ABB Henschel w 1996 roku. Pudła wagonów wytwarzano w kraju i wysyłano do Niemiec, gdzie odbywał się
montaż końcowy. Kontrakt na zakup wagonów standardu Z1A podpisano już w 1991
roku, jednak zrealizowano dopiero 5 lat później (przyczyną opóźnień były trudności
z uzyskaniem w Polsce gwarancji bankowych). Zamówiono 15 egzemplarzy tego typu oraz 35
bliźniaczych wagonów Z1B (2 klasy). Wagony Z1 Henschel od początku były przeznaczone
dla pociągów o najwyższym standardzie, zarówno krajowych jak i międzynarodowych. Dziś
są one własnością spółki PKP Intercity i kursują wyłącznie w najbardziej prestiżowych
pociągach EC (np. "Sobieski")
oraz IC (np. "Ondraszek"). Wszystkie stacjonują w wagonowni Warszawa Grochów.
Bez wątpienia są to jedne z najlepszych i najbardziej komfortowych wagonów spośród
typów spotykanych na polskich torach.
Wagony standardu Z1 (zarówno Z1A, jak i Z1B) otrzymały fabrycznie schemat malowania
potocznie nazywany "papugą", czerwono-biało-błękitny, który przyjął się
w Polsce jako oficjalne malowanie taboru o najwyższym standardzie i był stosowany później
także na wagonach innych typów. Obecnie wszystkie wagony Z1A posiadają nową malaturę
utrzymaną w jasnych barwach. Schemat ten, wprowadzony w 2003 roku, jest oficjalnym
malowaniem wagonów należących do spółki PKP Intercity. Podobnie jak w pozostałych
wagonach 1 klasy, także w wagonach Z1A Henschel nad oknami znajduje się żółty pasek
szerokości 10 cm, wymagany przepisami międzynarodowymi.
Wagony Z1A Henschel posiadają układ wnętrza zgodny z kartą UIC 567-2, ustalającą
normy obowiązujące dla standardu UIC-Z. Są to klasyczne wagony przedziałowe z
korytarzem bocznym, posiadające 9 przedziałów pasażerskich po 6 miejsc siedzących w
każdym. Wnętrze wagonu zostało zaprojektowane z myślą o najbardziej wymagających
podróżnych. Podobnie jak w bliźniaczych wagonach Z1B, ściankę oraz drzwi oddzielające
przedziały od korytarza wykonano ze szkła.
W wagonach typu Z1A Henschel zamontowano bardzo wygodne fotele wyposażone w mechanizm
umożliwiający regulację pozycji. Tapicerka siedzeń posiada nietypową kolorystykę
czerwoną, podczas gdy standardem dla wagonów 1 klasy PKP IC jest kolor niebieski. W
przedziałach znajdują się także półki na bagaże, lustra, stoliki oraz śmietniczka. Nad drzwiami
umieszczono panel sterowania klimatyzacją, oświetleniem i nagłośnieniem. Podłoga
przedziałów oraz korytarza pokryta jest wykładziną dywanową.

wnętrze przedziału pasażerskiego |
W celu zapewnienia odpowiedniego komfortu podróżowania w wagonie zainstalowano
klimatyzację. Regulatory temperatury znajdują się w każdym przedziale pasażerskim,
panel centralnego komputera, umożliwiający kontrolę stanu urządzeń wbudowano w tablicę
rozdzielczą wagonu. Podobnie jak we wszystkich klimatyzowanych wagonach, także w
Henschlach zamontowane zostały okna nieotwieralne, z górną częścią lekko odchylaną
(blokowaną w pozycji zamkniętej kluczem konduktorskim).
Drzwi wejściowe do wagonu zaprojektowano jako odskokowo-przesuwne. Są one otwierane i
zamykane przez pasażerów za pomocą przycisków umieszczonych obok. Posiadają blokadę
otwarcia podczas jazdy, która w sytuacjach awaryjnych może zostać dezaktywowana po pociągnięciu
za specjalną zaplombowaną rączkę. Wagony Z1A wyposażono także w system centralnego
zamykania drzwi w całym pociągu przez drużynę konduktorską.
Toalety w wagonie wyposażone są w zamknięty obieg nieczystości, z pneumatycznymi
urządzeniami spłukującymi, zasilanymi z dodatkowego przewodu powietrznego. Wszelkie
nieczystości z toalet gromadzone są w dwóch zbiornikach zabudowanych pod ostoją
wagonu, złącza do ich opróżniania znajdują się przy stopniach wejściowych.
Wystrój przedziałów WC jest identyczny jak w wagonach Z1B - wszystkie elementy są w
kolorze turkusowym.
Układ biegowy wagonów Z1A Henschel stanowią nowoczesne niemieckie wózki dwuosiowe
typu Minden-Deutz MD524. Umożliwiają one kursowanie wagonu z prędkością do 200 km/h.
Wyposażone są w elektroniczne układy przeciwpoślizgowe oraz hamulce o bardzo wysokiej
wydajności. Zasadniczym elementem umożliwiającym hamowanie wagonu są tarcze
hamulcowe, rozmieszczone po 3 na każdej osi zestawu kołowego. W przypadku zastosowania
hamowania nagłego działanie tarcz jest wspomagane magnetycznymi hamulcami szynowymi. Część
pneumatyczna układu hamulcowego wagonów Z1A Henschel została wykonana w systemie Knorra.
Zamontowano także hamulec ręczny uruchamiany kołem pokrętnym, umieszczonym w jednym z
przedsionków.

wózek MD524 pod wagonem Z1A |
W 2004 roku dwa egzemplarze wagonów typu Z1A Henschel zostały przebudowane w zakładach
PESA Bydgoszcz na
nowoczesne wagony restauracyjne przeznaczone do kursowania w luksusowym pociągu EuroNight
"Jan Kiepura" łączącym wówczas Warszawę z Brukselą (obecnie trasę skrócono
do Frankfurtu nad Menem). Są to najnowocześniejsze wagony gastronomiczne eksploatowane w
Polsce.
Rozpoznawanie wagonów typu Z1A Henschel nie powinno sprawiać większych trudności.
Wyraźnie widoczną cechą rozpoznawczą jest gładki dach, odróżniający Henschle od
wagonów Z1A produkcji polskiej (typu 152A, 152Aa oraz 145Ac), które posiadają dach
ryflowany. Pokrycie dachu jest podstawową cechą umożliwiającą łatwe rozróżnianie
wagonów polskich i niemieckich, dotyczy to wszystkich typów standardu Z1 oraz Z2, a częściowo
także Y (istnieją krajowe wagony Y z gładkim dachem, nie ma jednak wagonów niemieckich
z dachem ryflowanym).
Ważnym szczegółem bardzo pomocnym przy rozpoznawaniu wagonów jest także kształt
kratki osłaniającej wlot powietrza do systemu ogrzewczego. Wagony Z1 Henschel posiadają
kratkę podłużną z zaokrąglonymi narożnikami. Pozwala to na łatwe odróżnienie ich
spośród innych typów, które wyposażono w kratkę podłużną o ostrych narożnikach
(wagony wyprodukowane w Polsce) lub kratkę kwadratową (pozostałe wagony produkcji
niemieckiej).
|