Standard według UIC: Z2B (pierwotnie XB)
Oznaczenia literowe: Bdmnu, Brdmnu
Producent: VEB Waggonbau Görlitz, NRD
Długość całkowita (ze zderzakami): 26,40 m
Masa w stanie służbowym: około 38000 kg
Prędkość maksymalna: 160 km/h
Organizacja wnętrza: przedziałowy, 11 przedziałów po 6 miejsc
Liczba miejsc siedzących: 66
Typ zastosowanych wózków: GP200
Typ hamulca: Knorr (KE-GPR), tarczowy
Typ zastosowanego ogrzewania: nawiewowe lub klimatyzacja
Wagony standardu XB zostały zakupione przez PKP w zakładach VEB Waggonbau Görlitz w
NRD. W 1990 roku wyprodukowano i dostarczono do Polski 70 sztuk wagonów tego typu. Zakup
ten zapoczątkował proces unowocześniania parku wagonów osobowych PKP, który wówczas
składał się wyłącznie z wagonów standardu UIC-Y (głównie typu 111A oraz 112A). Wagony XB Görlitz
oraz zakupione rok później Z2A i Z2B Bautzen stanowiły podstawowy tabor dla powstającej
wówczas w Polsce nowej kategorii pociągów - Intercity i Eurocity (pierwsze pociągi IC
pojawiły się na polskich torach 31 maja 1992 roku). W późniejszych latach prawie wszystkie
wagony XB zostały przebudowane na standard Z2B, jednak określenie "XB" pozostało
do dziś ich oficjalnym oznaczeniem typu.
Obecnie wszystkie wagony XB Görlitz są własnością spółki PKP Intercity, obsługującej
połączenia kwalifikowane. Można je spotkać najczęściej w pociągach ekspresowych,
czasami także w IC, sporadycznie w TLK. W 2006 roku kilka wagonów tego typu zostało zmodernizowanych
w poznańskiej Fabryce Pojazdów Szynowych - zmieniono w nich wystrój wnętrza,
zamontowano klimatyzację oraz toalety z zamkniętym obiegiem.
W początkowych latach eksploatacji wagony XB posiadały zielono-kremowy schemat
malowania. Było to wówczas oficjalne malowanie wszystkich wagonów 2 klasy obowiązujące
na PKP (do dziś przetrwało w spółce PKP Przewozy Regionalne). Następstwem
prywatyzacji i podziału polskich kolei było opracowanie odrębnych schematów malowania dla
poszczególnych spółek. Obecnie obowiązujące jasne malowanie "intercity"
wprowadzono w 2003 roku.
Wagony XB są 11-przedziałowymi wagonami 2 klasy z korytarzem bocznym. Oryginalne
rozplanowanie wnętrza było zgodne ze standardem UIC-X, w każdym przedziale znajdowało
się po 8 indywidualnych foteli, rozdzielonych wspólnymi podłokietnikami. Podczas
przebudowy na standard Z2B zredukowano liczbę miejsc do 6 na przedział oraz zamontowano szersze i
wygodniejsze fotele. W ostatnich latach wymieniono też tapicerkę - stara, brązowa została
zastąpiona zieloną, zgodną z ujednoliconą kolorystyką przyjętą w PKP IC.

wnętrze przedziału pasażerskiego |

fotele (tapicerka IC) |
W każdym przedziale pasażerskim oprócz foteli znajduje się także pozostałe standardowe
wyposażenie, doskonale znane z innych typów wagonów - dwa składane stoliki zamontowane
pod oknem, śmietniczka, półki na bagaż oraz lustra. Nad drzwiami wejściowymi
umieszczony jest włącznik oświetlenia przedziału, regulator nagłośnienia, a także
zaplombowana rączka hamulca bezpieczeństwa. Dźwignia umożliwiająca sterowanie
ogrzewaniem zlokalizowana jest pod oknem, pomiędzy stolikami.

stoliki, śmietniczka i regulator ogrzewania |

urządzenia nad drzwiami |
W egzemplarzach zmodernizowanych wystrój przedziałów został całkowicie
zmodyfikowany. Wymieniono fotele, pokrycie ścian, stoliki oraz śmietniczkę. Mechaniczny regulator
ogrzewania nawiewnego umieszczony pod oknem został zastąpiony elektronicznym panelem sterującym
klimatyzacją (nad drzwiami). Między fotelami zamontowano gniazdka elektryczne 230V
przeznaczone do zasilania laptopów i innych urządzeń elektronicznych przydatnych w podróży.

wnętrze przedziału pasażerskiego po modernizacji (FPS) |

całkowicie zmodyfikowany wygląd stolika oraz śmietniczki |

panel sterowania temperaturą, nagłośnieniem i oświetleniem |
Wagony typu XB Görlitz jako pierwsze na PKP zostały wyposażone w drzwi wejściowe
odskokowo-przesuwne. W wersji oryginalnej otwieranie odbywało się za pomocą klamki,
jednak z czasem zrezygnowano z tego systemu, montując we wszystkich wagonach XB
standardowe przyciski do otwierania i zamykania drzwi. Natomiast drzwi czołowe od początku
były wykonane jako rozsuwane dwuskrzydłowe z siłownikami pneumatycznymi.
W wagonach typu XB zainstalowano niemiecko-czechosłowackie wózki dwuosiowe typu Görlitz-Prag GP200.
Jest to stara i niezbyt nowoczesna konstrukcja, bardzo rozpowszechniona w Europie
Wschodniej. Pierwsze próby tych wózków na PKP odbywały się już w 1979 roku pod
wagonem typu 111Ak. Wersja używana w Polsce nie posiada hamulców szynowych oraz tłumików
wężykowania, przez co maksymalna prędkość ograniczona jest do 160 km/h.
Kilka wagonów typu XB (konkretnie 3 egzemplarze) zostało przystosowanych do przewozu rowerów. Zlikwidowano w
nich jeden przedział pasażerski oraz przedział WC. W otrzymanej w ten sposób
przestrzeni utworzono część rowerową, wyposażoną w 10 specjalnych wieszaków
przeznaczonych do przewozu jednośladów. W ścianie oddzielającej przedział rowerowy od
sąsiedniego przedziału pasażerskiego wbudowano szybę umożliwiającą stały nadzór
rowerów przez ich właścicieli. Wagony tego typu posiadają oznaczenie literowe Brdmnu.
W najbliższych miesiącach planowana jest przebudowa 6 egzemplarzy wagonów XB na
nowoczesne wagony sypialne przeznaczone do komunikacji międzynarodowej o zmiennej szerokości
toru (1435 mm / 1520 mm). Zmianę rozstawu kół umożliwi system SUW-2000 (wózki typu 25AN/S).
W wagonach zostanie zainstalowana klimatyzacja oraz toalety z zamkniętym
obiegiem. Przebudowane egzemplarze zostaną skierowane do kursowania w nocnych pociągach
relacji Warszawa-Wilno.
Wagony typu XB Görlitz są bardzo łatwe do pomylenia z wagonami Z2B Bautzen. Jednak
posiadają bardzo charakterystyczną cechę umożliwiającą ich bezbłędne
rozpoznawanie. Są to połówkowe okienka w przedziałach WC, w Polsce nie spotykane w żadnym
innym typie wagonów. Poza tym różnice zewnętrzne między wagonami Görlitz i Bautzen są
praktycznie niezauważalne - oba typy posiadają identyczne wózki, gładki dach oraz
kwadratową kratkę nawiewu.

połówkowe okienko przedziału WC |
Wagony XB mogą być też czasami pomylone z polskimi wagonami typu 136A oraz 144A. Różnice
między nimi są jednak dosyć wyraźne. Podstawową cechą rozpoznawczą
jest dach - wagony XB posiadają dach gładki, natomiast dach wagonów polskich jest
ryflowany. Inaczej zaprojektowano także wlot powietrza do systemu ogrzewczego - w wagonach
polskich zamontowano kratkę podłużną, natomiast w wagonach niemieckich kwadratową.
|