Standard według UIC: niesklasyfikowany
Oznaczenie literowe: Bdhpumn
Producent: VEB Waggonbau Görlitz, NRD
Długość całkowita (ze zderzakami): 26,80 m
Masa w stanie służbowym: 42200 kg
Prędkość maksymalna: 120 km/h
Organizacja wnętrza: dwupokładowy, bezprzedziałowy
Liczba miejsc siedzących: 132
Typ zastosowanych wózków: Görlitz VI
Typ hamulca: Knorr (KE-P-A), tarczowy
Typ zastosowanego ogrzewania: nawiewowe
Prototyp wagonu znanego w Polsce pod oznaczeniem Bdhpumn powstał w 1971
roku, jako kontynuacja poprzednich serii wagonów piętrowych produkowanych w enerdowskich
zakładach VEB Waggonbau Görlitz (obecnie część koncernu Bombardier). W 1988 roku Polskie
Koleje Państwowe kupiły 160 wagonów Bdhpumn, głównie w celu
zastąpienia przestarzałych i wyeksploatowanych wagonów typu Bipa, kursujących na
liniach lokalnych. Zamówione egzemplarze dostarczono już w 1989 roku, zostały one
skierowane przede wszystkim do obsługi pociągów osobowych prowadzonych trakcją
spalinową. Obecnie wagony typu Bdhpumn są własnością spółki PKP Przewozy
Regionalne. Można je spotkać w wielu rejonach Polski, oprócz pociągów osobowych
sporadycznie pojawiają się także w składach pospiesznych. Niektóre wagony piętrowe
typu Bdhpumn zostały w 2003 roku zmodernizowane w zakładach PESA Bydgoszcz. Wymieniono w
nich okna oraz wyposażenie wewnętrzne.
Wszystkie wagony typu Bdhpumn fabrycznie otrzymały żółto-niebieski schemat
malowania, który przetrwał do dziś. Malowanie to występuje w dwóch wersjach -
oryginalna jest jaśniejsza, z żółtymi drzwiami, natomiast wagony po modernizacji są znacznie
ciemniejsze, z drzwiami w kolorze granatowym. Żółto-niebieskie
malowanie wagonów Bdhpumn stało się oficjalnym malowaniem wszystkich wagonów piętrowych
PKP i zaczęło być powszechnie stosowane także na wagonach typu Bipa przechodzących
naprawy okresowe.
Konstrukcja wagonów Bdhpumn jest częściowo wzorowana na piętrowych wagonach typu Bipa (Bhp).
Zrezygnowano jednak z wózków systemu Jacobsa na rzecz klasycznych wózków dwuosiowych
oraz zmodyfikowano wymiary wagonu. Bdhpumn ma 26,80 m długości (przy rozstawie czopów skrętu równym 19,50 m), co czyni go
najdłuższym wagonem osobowym eksploatowanym kiedykolwiek na PKP. Środkowa część
wagonu podzielona jest na dwa pokłady pasażerskie (górny oraz dolny), w skrajnych częściach
znajdują się jednopoziomowe półpiętra. Przedsionki z drzwiami wejściowymi
umieszczono na poziomie dolnego pokładu, na obu jego końcach. Półpiętra wagonu z
jednej strony zakończone są drzwiami czołowymi, po przeciwnej stronie znajdują się
schody prowadzące na górny pokład oraz do przedsionka.

górny pokład pasażerski |

dolny pokład pasażerski |

zejście na półpiętro |
Wnętrze wagonu było projektowane z myślą o podróżach na krótkich dystansach, stąd
mniej uwagi poświęcono wygodzie - zdecydowanie ważniejsze było możliwie najlepsze
wykorzystanie dostępnej przestrzeni oraz uzyskanie dużej pojemności. Założenia te udało
się spełnić, wagony typu Bdhpumn są najbardziej pojemnym taborem na PKP - posiadają aż
132 miejsca siedzące oraz 208 stojących. Siedzenia znajdują się w głównych przedziałach
pasażerskich oraz na półpiętrach. W celu poprawienia komfortu podróży, pierwotna
tapicerka z czerwonego skaju jest systematycznie wymieniana na tapicerkę półmiękką.
Wagony Bdhpumn posiadają dwa różne rodzaje okien - na dolnym pokładzie znajdują się okna duże, z
częścią odchylaną do wewnątrz. Górny pokład pasażerski zaopatrzono w okna nieco mniejsze, całkowicie otwierane poprzez odsuwanie do góry. W
wagonach Bdhpumn poddanych
modernizacji standardowe okna w aluminiowych ramach zostały zastąpione oknami w technice
wklejanej, z szybami przyciemnianymi. Uzyskano w ten sposób znaczne obniżenie poziomu hałasu
wewnątrz wagonu.

okna górnego pokładu |

okna dolnego pokładu |

okna wklejane (po modernizacji) |
Drzwi wagonów Bdhpumn wykonano jako rozsuwane dwuskrzydłowe, umożliwiające sprawną
wymianę pasażerów na stacjach i przystankach. Wyposażono je w pneumatyczne urządzenia do automatycznego zamykania, zasilane
z dodatkowego przewodu powietrznego. Drzwi międzywagonowe (czołowe) także zostały
wykonane jako dwuskrzydłowe rozsuwane. Nie zamontowano w nich siłowników
pneumatycznych, otwieranie i zamykanie odbywa się ręcznie. Przejścia międzywagonowe
mają znormalizowane wymiary, możliwe jest swobodne łączenie wagonów Bdhpumn z
wagonami innych typów.
Przedziały WC w wagonach Bdhpumn znajdują się na półpiętrach, w pobliżu drzwi
czołowych. Są bardzo małe, jednak wystarczające dla wagonu przeznaczonego do
kursowania w ruchu lokalnym. Toalety posiadają obieg otwarty, wszelkie nieczystości spłukiwane są bezpośrednio na tory poprzez
rurę wylotową. W przedziale WC znajduje się także lustro oraz niewielka umywalka.
W wagonach Bdhpumn zastosowano wózki dwuosiowe typu Görlitz VI, projektowane specjalnie z myślą o wagonach piętrowych. Są to niezbyt nowoczesne wózki,
jednak solidnie wykonane i charakteryzujące
się dobrymi właściwościami jezdnymi. Ich mocną stroną jest wysokiej jakości
zawieszenie, które zapewnia bardzo spokojny bieg wagonu. Wózki dostosowane są do prędkości 160 km/h (cały wagon tylko do 120 km/h) oraz wyposażone w
hamulce tarczowe (2 tarcze na zestaw kołowy). Część pneumatyczna układu hamulcowego została wykonana w systemie
Knorra.

wózek dwuosiowy typu Görlitz VI |
Konstruktorzy wagonu zrezygnowali z ogrzewania grzejnikowego z grzejnikami parowymi i
elektrycznymi (znanego z wagonów typu Bipa) na rzecz nowocześniejszego ogrzewania
nawiewowego. Pozwala ono na znacznie łatwiejszą regulację temperatury i nieco lepsze
wykorzystanie wytwarzanego ciepła. W okresie letnim instalacja ogrzewcza może służyć jako wentylacja
wymuszona (przy wyłączonej nagrzewnicy).
Wagony typu Bdhpumn są bardzo łatwe do rozpoznania. Istnieje małe
prawdopodobieństwo pomylenia ich z bipami - drugim typem wagonów piętrowych na PKP.
Sprawne rozróżnienie obu wagonów jest możliwe po przyjrzeniu się wózkom. Wagony typu
Bipa posiadają nietypowe wózki trzyosiowe systemu Jacobsa, umieszczone pod przejściami międzywagonowymi,
natomiast wagony typu Bdhpumn wyposażono w klasyczne wózki dwuosiowe.
|