 |
| :: wagony.net > wagony osobowe PKP > 111A |
|
WAGON OSOBOWY TYPU 111A (strona w przygotowaniu)
informacje podstawowe: Standard według UIC: YB opis szczegółowy: Wagony 2 klasy typu 111A są bez wątpienia najpopularniejszymi wagonami osobowymi na PKP. Pierwsze seryjne egzemplarze tego typu powstały w 1969 roku, produkcja trwała aż do końca lat 80-tych. Przez ten czas PAFAWAG Wrocław oraz poznańskie Zakłady Hipolita Cegielskiego wyprodukowały łącznie 2825 egzemplarzy wagonów 111A, w kilkunastu wersjach różniących się niektórymi szczegółami technicznymi np. rodzajem zastosowanego ogrzewania. Była to najliczniejsza seria wagonów osobowych produkowanych w Polsce, a także jedna z większych w Europie. Do dziś w eksploatacji pozostało około 1500 wagonów typu 111A, spotykane są w prawie wszystkich kategoriach pociągów (oprócz IC i EC). Stanowią podstawowy tabor pociągów pospiesznych oraz TLK, kursują w wielu ekspresach, czasami spotkać je można także w pociągach osobowych. Wagony 111A pierwotnie posiadały malowanie oliwkowe z szarym dachem. Na przełomie lat 80-tych i 90-tych pojawił się nowy schemat malowania, zielono-kremowy, do dziś obowiązujący jako oficjalne malowanie wagonów 2 klasy spółki PKP Przewozy Regionalne. W 2003 roku wprowadzono jeszcze jeden schemat, obowiązujący dla wagonów należących do spółki PKP Intercity. Niektóre wagony tej spółki wciąż posiadają malowanie zielono-kremowe.
Wagony typu 111A posiadają układ wnętrza zgodny ze standardem UIC-Y. Są to przedziałowe wagony 2. klasy z korytarzem bocznym, posiadające po 10 przedziałów pasażerskich. W każdym przedziale znajduje się 8 miejsc siedzących wykonanych w postaci dwóch kanap zajmujących całą szerokość przedziału. Niektóre wagony 111A należące do PKP Intercity zostały niedawno poddane modernizacji polegającej na zmianie miejsc w przedziale z 8 na 6 i zastąpieniu kanap fotelami indywidualnymi. Pozostałe wyposażenie przedziału jest zgodne z normami międzynarodowymi UIC i obejmuje dwa stoliki pod oknem, śmietniczkę, regulatory ogrzewania, oświetlenia i nagłośnienia oraz rączkę hamulca bezpieczeństwa. Wnętrze przedziałów w wagonach 111A jest bardzo zróżnicowane w obrębie serii. Przez cały okres eksploatacji przeprowadzono wiele napraw głównych, modernizacji i przebudów, za każdym razem stosując inne materiały, tapicerkę i koncepcje wystroju. W chwili obecnej istnieje prawdopodobnie kilkadziesiąt odmian, różniących się kolorystyką tapicerki, pokryciem ścian oraz elementami wyposażenia wnętrza. Coraz rzadziej można spotkać dawne wersje z oryginalnymi kanapami w kolorze brązowym, natomiast coraz częściej pojawiają się egzemplarze zmodernizowane, o całkowicie nowych fotelach, ze ścianami pokrytymi białym laminatem syntetycznym. Układ jezdny wagonu stanowią wózki typu 4ANc krajowej produkcji. Jest to niezbyt nowoczesna konstrukcja (produkcja seryjna od 1964 roku), znacznie odbiegająca od współczesnych standardów wózków wagonowych. Wagony typu 111A w swojej historii były także wyposażane w inne wózki, zazwyczaj eksperymentalnie, w celu przeprowadzenia testów i prób. Warto wspomnieć o wykorzystaniu w 1979 roku wagonu 111Ak do badań wózków typu GP200 (dziś spotykanych w wagonach Z2A i Z2B Bautzen oraz XB Görlitz) oraz o próbach wózków 11AN (nie wprowadzonych do seryjnej produkcji) pod wagonem typu 111Al w 1983 roku. W kilku egzemplarzach wagonów 111A podczas modernizacji zamontowano nowoczesne wózki 25AN (uproszczona wersja wózka 25ANa), które można spotkać do dziś. Wszystkie wagony 111A wyposażone w wózki 4ANc posiadają hamulce klockowe, z dwoma wstawkami ciernymi w każdej obsadzie. Stosowane są wstawki cierne wykonane z żeliwa, ze względu na niski koszt wytwarzania (jest to element wymagający częstej wymiany) oraz dobry współczynnik tarcia. W egzemplarzach z wózkami typu 25AN zamontowano hamulce tarczowe. Część pneumatyczna hamulca pociągowego została wykonana w najpopularniejszym w Polsce systemie Oerlikona. Oprócz pneumatycznego hamulca zespolonego (pociągowego), każdy wagon typu 111A posiada hamulec ręczny uruchamiany kołem pokrętnym zamontowanym w jednym z przedsionków. Hamulec ten działa na koła tylko jednego wózka. W wagonach 111A spotykane są różne systemy ogrzewania. Wczesne wersje (np. 111Ad oraz 111Ag) posiadały ogrzewanie konwekcyjne (grzejnikowe) parowo-elektryczne z grzejnikami rozmieszczonymi pod siedzeniami oraz wzdłuż korytarza. Odmiany produkowane w latach 80. (np. 111Ar, 111Aw) wyposażono w nowocześniejsze ogrzewanie nawiewowe z nagrzewnicą elektryczną. Wersja 111Ax również posiadała ogrzewanie nawiewowe, jednak obok nagrzewnicy elektrycznej zamontowano dodatkową nagrzewnicę parową. Dziś urządzenia ogrzewania parowego nie są już w Polsce wykorzystywane w ruchu dalekobieżnym i w prawie wszystkich wagonach typu 111A zostały zdemontowane kilka lat temu. Większość eksploatowanych obecnie wagonów tego typu posiada ogrzewanie elektryczne grzejnikowe, egzemplarze z ogrzewaniem nawiewowym spotykane są nieco rzadziej. W wersjach z ogrzewaniem grzejnikowym wymiana powietrza w wagonie jest możliwa dzięki wywietrznikom umieszczonym na dachu wagonu i wyciągającym powietrze podczas jazdy. W wagonach typu 111A z ogrzewaniem nawiewowym nie zainstalowano wywietrzników wyciągowych, ponieważ wymianę powietrza zapewnia instalacja ogrzewcza, która w lato może być używana bez włączania nagrzewnicy (działa wówczas jako wentylacja wymuszona). Wietrzenie wnętrza wagonu jest możliwe także poprzez otwarte okna. W wagonach typu 111A zastosowano okna z opuszczaną górną połową, z podwójnymi szybami (przestrzeń między szybami wypełniona jest azotem). Oryginalne szyby w oknach są prostokątne (jedna z cech charakterystycznych wagonów 111A), podczas napraw głównych i modernizacji wymieniane są często na szyby z zaokrąglonymi rogami. Elektryczne urządzenia ogrzewcze (grzejniki lub nagrzewnice) zasilane są bezpośrednio z lokomotywy. Niektóre wersje wagonów 111A są przystosowane tylko do zasilania prądem stałym o napięciu 3000V, przez co mogą być eksploatowane wyłącznie w ruchu krajowym. Pozostałe egzemplarze obsługują wszystkie napięcia wymagane przez UIC i są dopuszczone także do komunikacji międzynarodowej. Inne urządzenia elektryczne wagonu (oświetlenie, nagłośnienie, sterowanie ogrzewaniem) wykorzystują do swojej pracy prąd stały o napięciu 24V, wytwarzany podczas jazdy w prądnicy zamontowanej na wózku. W czasie postoju urządzenia niskiego napięcia zasilane są z akumulatorów znajdujących się w skrzyni zawieszonej pod ostoją wagonu. Drzwi wejściowe wagonów 111A wykonano jako skrzydłowe łamane, zgodne z normami UIC, z blokadą uniemożliwiającą otwarcie podczas jazdy. W niektórych wersjach wyposażono je w siłowniki pneumatyczne pozwalające na automatyczne zamykanie, jednak system ten jest bardzo rzadko wykorzystywany. Drzwi czołowe wykonano jako rozsuwane dwuskrzydłowe, początkowo otwierane i zamykane ręcznie, obecnie coraz częściej spotyka się napęd pneumatyczny montowany podczas napraw głównych i modernizacji. Drzwi oddzielające przedsionki od korytarza wykonano jako skrzydłowe na zawiasach, natomiast drzwi przedziałów pasażerskich jako przesuwne. Pierwotnie wagony typu 111A posiadały na każdym końcu oddzielny przedział WC oraz przedział umywalni. W trakcie eksploatacji rozwiązanie to szybko okazało się niepraktyczne, ponieważ odrębne przedziały były bardzo małe i niewygodne w użyciu. Podczas napraw głównych zastępowano więc oddzielne przedziały jednym większym, zdecydowanie bardziej funkcjonalnym. Spotkanie wagonu 111A, który zachował pierwotne rozwiązanie jest dziś prawdziwą rzadkością, takich egzemplarzy pozostało bardzo niewiele. Niezmienny od lat pozostaje natomiast system odprowadzania ścieków - toalety w wagonach 111A posiadają obieg otwarty, nieczystości usuwane są bezpośrednio na tory. Woda dla potrzeb urządzeń sanitarnych zgromadzona jest w dwóch zbiornikach zabudowanych w poddaszu wagonu. Od kilku lat przedziały WC w wagonach 111A wymieniane są na kabiny modułowe, z możliwością mycia gorącą wodą pod wysokim ciśnieniem. Warto wspomnieć o przebudowie w 1995 roku pojedynczego egzemplarza wagonu 111Ap na jeden z pierwszych w Polsce wagonów przystosowanych do potrzeb niepełnosprawnych pasażerów. Modernizacji dokonano w ZNTK Nowy Sącz, zakres prac obejmował montaż dodatkowych drzwi oraz przebudowę jednego przedziału i toalety. Wagon został skierowany do eksploatacji w planowym ruchu, jednak PKP nie wykazały zainteresowania przebudową dalszych egzemplarzy. Obecnie wagon ten jest w złym stanie technicznym odstawiony na terenie wagonowni Warszawa Szczęśliwice i oczekuje na złomowanie. W ramach modernizacji parku wagonowego spółki PKP Przewozy Regionalne, w latach 2005-2006 przeprowadzono modernizację kilkudziesięciu wagonów typu 111A. Pieniądze na ten cel pochodziły z funduszy Unii Europejskiej (program SPOT). Zakres prac modernizacyjnych był bardzo szeroki, zmodernizowane wagony otrzymały całkowicie zmodyfikowany wystrój wnętrza. W latach 2006-2007 kilkadziesiąt wagonów typu 111A przystosowano do przewozu rowerów. Modernizacja polegała na usunięciu foteli z jednego przedziału pasażerskiego i zainstalowaniu w ich miejsce stojaków (wieszaków) do zamocowania jednośladów. Ściankę oddzielającą przedział rowerowy od przylegającego przedziału pasażerskiego wyposażono w szybę umożliwiającą stałą obserwację rowerów przez ich właścicieli. Wagony tego typu otrzymały nową numerację oraz literę "r" w oznaczeniu literowym (np. Brd, Brdu). Niektóre z nich już dziś weszły do eksploatacji i kursują w wybranych pociągach pospiesznych spółki PKP Przewozy Regionalne. cechy rozpoznawcze: Wagony typu 111A są z pozoru łatwe do rozpoznania. Jednak na PKP istnieje szereg bardzo podobnych typów wagonów 2 klasy, które często są mylone ze "stojedenastkami" nawet przez doświadczonych miłośników kolei. Są to wagony YB Bautzen oraz 141A, a także zdeklasowane wagony typu 112A. Identyfikację typu należy rozpocząć od sprawdzenia rodzaju ogrzewania. Wszystkie wagony YB Bautzen oraz 141A są wyposażone w ogrzewanie nawiewowe. Jeśli więc dany wagon nie ma kratki wlotu powietrza na boku (lub litery "n" w oznaczeniu), nie jest na pewno wagonem YB Bautzen ani 141A. Jeśli ogrzewanie nawiewowe występuje, należy przyjrzeć się innym cechom pozwalającym na rozpoznanie typu. Wagony YB Bautzen można najprościej odróżnić po wyższym i jednolitym dachu (111A mają dach obniżony nad przedsionkami) oraz krótszych poręczach przy drzwiach wejściowych. Inną dobrze widoczną cechą jest kratka nawiewu - Bautzeny mają kratkę kwadratową z poziomymi żaluzjami, natomiast 111A (w wersjach z ogrzewaniem nawiewnym) mają kratkę podłużną z żaluzjami ustawionymi pionowo.
Wagony typu 112A, chociaż są wagonami pierwszej klasy, istnieją także jako wagony zdeklasowane. Posiadają one zielono-kremowe malowanie oraz oznaczenia 2 klasy. Na pierwszy rzut oka są bardzo podobne do wagonów 111A. Decydującą różnicą jest liczba przedziałów - wagony 112A posiadają pierwotny układ 9 przedziałów, natomiast wagony 111A mają po 10 przedziałów. Układ przedziałów można rozpoznać już z daleka po liczbie okien. Cechą pomocną przy rozróżnianiu może być także układ siedzeń - w pociągach pospiesznych wszystkie wagony 2 klasy posiadające 6 miejsc w przedziale to zdeklasowane 112A, w pociągach PKP Intercity wagony zdeklasowane nie występują. Oczywiście warto również zwrócić uwagę na oznaczenie literowe - zdeklasowane wagony 112A zachowały dużą literę "A" charakterystyczną dla 1 klasy i posiadają oznaczenia Azd, Azdu oraz Azdnu.
Zdecydowanie najtrudniejsze jest rozróżnienie między sobą wagonów 111A i 141A (ich wersji rozwojowej). Cechą rozpoznawczą (oprócz nawiewu) jest kształt szyb w oknach. Wagony 111A fabrycznie wyposażane były w okna z szybami prostokątnymi. Wagony typu 141A otrzymały szyby z zaokrąglonymi rogami. Niestety nie jest to cecha jednoznacznie identyfikująca typ - w modernizowanych wagonach 111A także występują szyby zaokrąglone. Jeśli dany wagon ma ogrzewanie nawiewne i zaokrąglone szyby może być zarówno typem 111A, jak i 141A. W takim przypadku rozróżnienie z zewnątrz jest niemożliwe, jedyny sposób to odczytanie oznaczenia typu z tabliczki umieszczonej wewnątrz wagonu (nad drzwiami czołowymi).
|
)
)
)
)
)
)
)
)
|
głosuj na nas: jesteś naszym |
| © S. Czajka & J. Mrozowski 2005-2007 - Wszystkie prawa zastrzeżone | |